Download Freewww.bigtheme.net/joomla Joomla Templates Responsive


Τι ακριβώς συνέβη πριν 20 χρόνια με τα ελληνικά μέλια που προσπάθησαν να πάρουν έγκριση ΠΟΠ; Πως κατάφερε μόνο το Μέλι Ελάτου Μαινάλου-Βανίλια να εγκριθεί; Η πολιτεία, η γραφειοκρατία και τα λάθη που ζημίωσαν την ελληνική μελισσοκομία. Μια αποκαλυπτική έρευνα γύρω από το ναυάγιο των ελληνικών μελιών ΠΟΠ.


Η αναγνώριση του μελιού ως Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) αναδεικνύει την ιδιαιτερότητά του, κάνει ευρύτερα γνωστή την ποιότητά του και το προστατεύει μέσα από τις νόμιμες διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά καιρούς ακούγονται διάφορες απόψεις και προτάσεις για κατάθεση αιτήσεων για ΠΟΠ στα ελληνικά μέλια και στις περισσότερες περιπτώσεις τίθεται το ερώτημα γιατί η Ελλάδα έχει μόνο μια κατηγορία μελιού ΠΟΠ ενώ έχει ξεχωριστά και ποιοτικά μέλια που αξίζουν τη διάκριση. Στο άρθρο αυτό συζητιέται το ερώτημα αυτό και διαφωτίζονται άγνωστες για τους περισσότερους μελισσοκόμους πτυχές της μεγάλης ευκαιρίας που έχασε το ελληνικό μέλι να κατοχυρώσει την ποιότητά του μέσα από τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς.
Αφορμή του άρθρου αυτού ήταν επιστολή που πρόσφατα έλαβα από το Τμήμα ΠΟΠ/ΠΓΕ/ΕΠΙΠ του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σχετικά με το μέλι ΠΟΠ Ελάτης-Μαινάλου-Βανίλια.


Οι ελληνικές προσπάθειες για μέλια ΠΟΠ
Πίνακας 1. Αιτήσεις ελληνικών μελιών ΠΟΠ με τη διαδικασία του άρθρου 17 του Καν. 2081/1992 ΕΟΚ

Ημερ. καταθ. φακέλου

Αίτηση του φορέα ή ιδιώτη

Αιτούμενος τύπος μελιού

27/12/1993 Μελ/κός Σύλλογος Ηρακλείου
Μελ/κός Σύλλογος Χανίων
Μελ/κός Σύλλογος Βιάννου

1. Θυμαρόμελο Κρήτης
2. Πευκοθύμαρο Κρήτης

30/12/1993

Αδελφοί Μαραγκού

3. Μέλι Ελάτης-Μαινάλου -Βανίλια

10/1/1994

Μελ/κός Συνεταιρισμός Νικήτης

 
 

Κοινοπραξία Μελ/κών Συνεταιρισμών
Βόρειας Ελλάδας

4. Πευκόμελο Ελλάδας

10/1/1994

Μελ/κός Συν/σμός
Ζερβοχωρίων Χαλκιδικής
5.Πευκοσουσούρα Ζερβοχωρίων
13/1/1994 Μελ/κός Συν/σμός Χανίων
«Η Συνεργασία»
6. Θυμαρίσιο μέλι Κρήτης
13/1/1994 Μελισσοκομική Εταιρεία ΑΤΤΙΚΗ 7. Θυμαρίσιο Μέλι
Ελληνικών νησιών
8. Θυμαρίσιο μέλι
ηπειρωτικής Ελλάδος

5/5/1998

Βιοτεχνία Τυποποίησης
μελιού Ε.Π.Ε.
9.Μέλι Κω

Οι προηγούμενοι κανονισμοί 2081/1992 ΕΟΚ και 2082/1992 ΕΟΚ ήσαν επίσης απαιτητικοί και χρονοβόροι. Η όλη διαδικασία με τους τότε κανονισμούς διαρκούσε περίπου 18 μήνες. Στην αρχή της εφαρμογής τους όμως, υπήρχε το «παραθυράκι» του άρθρου 17 (Καν. 2081/92) το οποίο έδινε την ευκαιρία στα κράτη μέλη εντός 6 μηνών από την έναρξη ισχύος του κανονισμού να δηλώσουν τα προϊόντα τα οποία έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και καθιερωμένες ονομασίες. Έδινε δηλαδή τη δυνατότητα σε όλα τα Κράτη μέλη με μια και μόνο δήλωση να αναγνωρίσουν προϊόντα ΠΟΠ όσα τα ίδια θεωρούσαν ότι πληρούσαν τις προϋποθέσεις για ΠΟΠ, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα να γίνουν ενστάσεις από άλλα κράτη ή μεμονωμένους πολίτες. Η καταληκτική ημερομηνία για τη δυνατότητα αυτή ήταν 14/01/1994. Οι φορείς των μελισσοκόμων ειδοποιήθηκαν από το τότε Υπουργείο Γεωργίας τον Αύγουστο του 1993 και υπέβαλαν 8 προτάσεις για ελληνικά μέλια ΠΟΠ, τις τελευταίες 15 ημέρες πριν από τη λήξη της προθεσμίας που έδινε η ΕΟΚ (πίνακας 1). Η αίτηση για το μέλι Κω (Νο. 9) υποβλήθηκε πολύ αργότερα και δεν μπορούσε να γίνει χρήση της ειδικής ρύθμισης.

Η αίτηση με την ονομασία «Πευκόμελο Ελλάδας», αφορούσε αμιγές μέλι που παράγεται σε πανελλαδική κλίμακα. Ασφαλώς υπήρχαν διαφορές από περιοχή σε περιοχή, στο σύνολό του όμως το πευκόμελο είναι ένα διακριτό μέλι που δεν παράγεται σε καμιά άλλη ευρωπαϊκή χώρα, ξεχωρίζει από άλλα μέλια και χαρακτηρίζει την ελληνική παραγωγή. Το ίδιο θα μπορούσε να ειπωθεί για το θυμαρίσιο μέλι των ελληνικών νησιών (Νο 7) και της ηπειρωτικής Ελλάδος (Νο. 8) με τη διαφορά ότι θα μπορούσε στην περίπτωση αυτή να υποβληθεί ξεχωριστός φάκελος για ξεχωριστά νησιά. Οι δύο διαφορετικές αιτήσεις για το θυμαρόμελο και το θυμαρίσιο μέλι Κρήτης (Νο 1 και 6) θα μπορούσαν να ενοποιηθούν. Το πευκοθύμαρο Κρήτης (Νο 2), Ελάτης-Μαινάλου –Βανίλιας (Νο 3) και Πευκοσουσούρα Ζερβοχωρίων (Νο 5) ήσαν αμιγή μέλια συγκεκριμένων περιοχών και η προώθηση των φακέλων τους δεν παρουσίαζε ιδιαίτερα προβλήματα.

Το Τμήμα Μελισσοκομίας του Υπουργείου Γεωργίας από τις 8 αιτήσεις που κατατέθηκαν εντός των ημερομηνιών ισχύος του άρθρου 17, επέλεξε μόνο εκείνη του Μελιού Ελάτης-Μαινάλου – Βανίλιας ως πλήρη και απέρριψε ή δεν προώθησε τις άλλες με την αιτιολογία ότι παρουσίασαν πολλές ατέλειες (Μελ/κές Οργανώσεις 1994, Κοντόλαιμος, 1994). Χαρακτηριστικό της τότε απλής και ταχύτατης διαδικασίας είναι ότι μεταξύ υποβολής αιτήσεως για το ΠΟΠ ελάτης (30-12-1993) και δημοσίευσης της απόφασης για αναγνώριση του μελιού ΠΟΠ στη επίσημη εφημερίδα του κράτους (ΦΕΚ16/14-1-1994) μεσολάβησαν μόλις 15 ημέρες συμπεριλαμβανομένων των γιορτών και των αργιών!!!.

Η γραφειοκρατία του ελληνικού δημοσίου

Τα περισσότερα από τα μέλια ΠΟΠ που υπάρχουν σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν εγκριθεί με βάση το «παραθυράκι» του άρθρου 17 του Καν. 2081/1992 ΕΟΚ. Η Ελλάδα απλά έχασε μια μοναδική ευκαιρία να έχει ΠΟΠ και σε άλλες κατηγορίες μελιού. Γιατί η Ελλάδα δεν αξιοποίησε τότε την μοναδική ευκαιρία; Γιατί δεν έγινε προσπάθεια τα κενά που υπήρχαν στις αιτήσεις να συμπληρωθούν; Γιατί αφήσαμε ανεκμετάλλευτους 6 μήνες ισχύος του άρθρου 17 του Κανονισμού; Γιατί δεν έγιναν συσκέψεις, διασκέψεις, συναντήσεις μελισσοκομικών φορέων, Υπουργείου και επιστημόνων ώστε να γίνουν έγκαιρα πλήρης αιτήσεις που θα αναδείκνυαν περισσότερες κατηγορίες ΠΟΠ αμιγών ελληνικών μελιών;

Το Μέλι Ελάτης Μαινάλου Βανίλια - Ο φάκελος και τα λάθη του

Στα παραπάνω ερωτήματα δεν υπάρχουν απαντήσεις, πιθανόν όμως το τότε Υπουργείο Γεωργίας, από υπερβάλλοντα ζήλο, να αναγνώρισε το μέλι ελάτης Μαινάλου Βανίλιας ως την μόνη πλήρη και επιστημονικά τεκμηριωμένη πρόταση για ΠΟΠ. Εκ των υστέρων όμως αποδεικνύεται ότι η αίτηση αυτή περιείχε πολλά λάθη με αποτέλεσμα τα χαρακτηριστικά με τα οποία εγκρίθηκε το μέλι ΠΟΠ Ελάτης Μαινάλου Βανίλιας να είναι λανθασμένα, συγκριμένα:

  • α) Στην έγκριση αναγράφεται ότι έχει καλή γεύση και ξεχωριστή εμφάνιση λόγω της βανίλιας που περιέχει. Η φράση αυτή είναι λάθος γιατί το μέλι ελάτης δεν περιέχει βανίλια αλλά έχει την εμφάνιση της βανίλιας.
  • β)Αναφέρεται ότι προέρχεται σε ποσοστό 80% από έλατο και 20% από άνθη. Η αναφορά αυτή είναι λάθος γιατί το ποσοστό ανάμιξης ελάτης και άνθους αφενός δεν μπορεί να υπολογιστεί και αφετέρου αποκλείει το αμιγές μέλι Ελάτης.
  • γ) Έχει εγκριθεί ως μέλι ΠΟΠ Ελάτης Μαινάλου Βανίλιας ενώ οι προδιαγραφές του στο ΦΕΚ λανθασμένα αναφέρονται στα οργανοληπτικά και χημικά χαρ/κά του μελιού Ελάτης Μαινάλου–Βυτίνας.
  • δ) Η υγρασία του μελιού ΠΟΠ που εγκρίθηκε θα πρέπει να είναι από 14,0% έως 15,5%. Όμως η υγρασία στο ελατήσιο μέλι Μαινάλου κυμαίνεται από 13% έως 17% και τα στενά όρια υγρασίας που ορίστηκαν δημιουργούν δυσκολίες στη διακίνηση του προϊόντος και μπελάδες στον αγορανομικό έλεγχό του.
  • ε) Σύμφωνα με τις εγκεκριμένες προδιαγραφές η «φαινομένη ζαχαρόζη του μελιού Ελάτης Μαινάλου Βανίλιας θα πρέπει να είναι άνω του 10% με όριο από 8 έως 18%». Πέραν από την ανακολουθία (άνω του 10% με όριο από 8 έως 18%) η φαινομένη ζαχαρόζη ως κριτήριο του μελιού, έχει καταργηθεί και αντικατασταθεί με τη σουκρόζη (ζαχαρόζη) με όριο κάτω από 5%.

Τα περισσότερα από τα μέλια ΠΟΠ που υπάρχουν σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν εγκριθεί με βάση το «παραθυράκι» του άρθρου 17 του Καν. 2081/1992 ΕΟΚ.


Αμέσως μετά την αναγνώριση του μελιού Ελάτης-Μαινάλου-Βανίλια ΠΟΠ απέστειλα επιστολή στον τότε Υπουργό Γεωργίας κ. Φλώρο (7/6/1994) στην οποία εντόπισα τις λανθασμένες προδιαγραφές τονίζοντας ότι η αναγνώριση ΠΟΠ του μελιού ελάτης που έγινε δεκτή από το Υπουργείο Γεωργίας ως «πλήρης και επαρκώς τεκμηριωμένη» μόνο προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει στον Έλληνα μελισσοκόμο και είναι απαγορευτική για τη διακίνηση του ελατήσιου μελιού. Στην επιστολή εκείνη η οποία δημοσιεύτηκε στην Μελισσοκομική Επιθεώρηση (θρασυβούλου, 1994), δεν έλαβα καμία απάντηση από το Υπουργείο. Καμιά επίσης προσπάθεια δεν έγινε από τους φορείς των μελισσοκόμων ή της Πολιτείας (Υπουργείο, ΕΦΕΤ, Γενικό Χημείο) για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.

pop1pop2

Κάλλιο αργά παρά ποτέ:

Μόλις πρόσφατα (10/11/2016), δηλαδή 22 χρόνια μετά τον εντοπισμό του προβλήματος έλαβα επιστολή από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, Τμήμα ΠΟΠ/ ΠΓΕ/ΕΠΙΠ και άλλων Συστημάτων ποιότητας στην οποία αναγράφεται ότι το μέλι Ελάτης δεν συγκαταλέγεται καν στην κατηγορία «μέλι» αλλά στην κατηγορία «Λοιπά Προϊόντα» και ότι υπάρχουν προβλήματα στην εμπορία του. Σχετικό έγγραφο είχε αποσταλεί από την υπηρεσία αυτή του ΥπΑΑΤ και στην Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Μελιού και Λοιπών Προϊόντων στις 9/11/2009.

Συμπερασματικά, όχι μόνο χάσαμε την ευκαιρία να εγγράψουμε ως ΠΟΠ τις διακριτές κατηγορίες ελληνικού μελιού, αλλά και την μοναδική κατηγορία που αναδείξαμε ως χώρα, τη χαρακτηρίσαμε με λανθασμένες προδιαγραφές με αποτέλεσμα να μην συγκαταλέγεται στα μέλια, αλλά στα άλλα προϊόντα!!!

Στην επιστολή του ΥπΑΑΤ απάντησα άμεσα και πρότεινα την τροποποίηση των παραμέτρων του Μελιού ΠΟΠ ελάτης-Μαινάλου Βανίλιας με την εξής πρόταση:

Τροποποίηση παραμέτρων του μελιού Ελάτης Μαινάλου Βανίλιας

Το μέλι Ελάτης Μαινάλου Βανίλιας είναι διακριτό μέλι και ξεχωρίζει από τις ανταύγειες του χρώματός του και την περλέ εμφάνιση. Κανένα άλλο μέλι δεν έχει αυτή την ιδιόμορφη εμφάνιση και πάνω σ’ αυτήν την ιδιότητα θα πρέπει να στηριχθεί το ΠΟΠ. Μια δεύτερη ιδιομορφία είναι η χαμηλή συγκέντρωση του αθροίσματος γλυκόζης και φρουκτόζης που βρίσκεται κάτω από 45% (Manikis et al 2011). Όριο μέχρι 50% θα κάλυπτε και τις ακραίες περιπτώσεις. Άρα η συμπληρωματική τροποποίηση θα πρέπει να περιλαμβάνει:

α) Περιγραφή της ιδιαίτερης ξεχωριστής εμφάνισης (ανοικτόχρωμο, δημιουργεί την αίσθηση ανταυγειών παρουσιάζοντας μια αδιάφανη γαλακτώδη – περλέ εμφάνιση).

β) Άθροισμα γλυκόζης+ φρουκτόζης < 50%

γ) Υγρασία <17%

Αναμένουμε έστω και αργά να αποκατασταθεί η εικόνα του μελιού Ελάτης Μαινάλου Βανίλιας γιατί είναι ένα ξεχωριστό και μοναδικό προϊόν που παράγεται μόνο στη συγκεκριμένη περιοχή της χώρας μας.

Αντίθετα με τη διαδικασία «εξπρές» που ακολουθήθηκε το 1993-94, η προώθηση και η έγκριση μελιού ΠΟΠ σήμερα έχει δυσκολέψει. Το Τμήμα ΠΟΠ / ΠΓΕ του ΥπΑΑΤ είναι αρκετά απαιτητικό στις προδιαγραφές του φακέλου που υποβάλλεται. Αξιολογεί με ιδιαίτερη λεπτομέρεια τις προδιαγραφές, κάνει παρατηρήσεις, γίνονται διορθώσεις και ακολούθως δημοσιοποιεί τις προδιαγραφές για 6 μήνες σε εθνικό επίπεδο προκειμένου να υποβληθούν τυχών ενστάσεις. Η διαδικασία αυτή αποτελεί το πρώτο στάδιο, για να ακολουθήσει ένα δεύτερο στάδιο με αντίστοιχη διαδικασία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η υποβολή φακέλου για το Πευκοθυμαρόμελο Κρήτης. Για να υποβληθεί ο φάκελος προηγήθηκε έρευνα πέντε χρόνων από το Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας στα πλαίσια μιας διδακτορικής διατριβής (Τανανάκη 2006) και μιας μεταπτυχιακής έρευνας (Σιδηροκαστρίτης 2013), δύο Παγκρήτια Μελισσοκομικά Συνέδρια (Μάρτιος 2012 και Οκτώβριος 2010) και αναλύσεις 160 επιπρόσθετων δειγμάτων Κρητικού μελιού. Ο φάκελος κατατέθηκε στις 10/01/2013, στο Τμήμα ΠΟΠ /ΠΓΕ του ΥπΑΑΤ έγιναν παρατηρήσεις, διορθώσεις και τελικά οι προδιαγραφές του συγκεκριμένου μελιού δημοσιοποιήθηκαν σε Εθνικό επίπεδο στις 7/3/2016 (ΑΠ 501/28599) και στάλθηκαν στην ΕΕ στις 17/5/2016. Σήμερα τέσσερα χρονιά μετά την υποβολή του φακέλου, οι προδιαγραφές του ΠΕΥΚΟΘΥΜΑΡΟΜΕΛΟΥ ΚΡΗΤΗΣ βρίσκονται σε Ευρωπαϊκή διαβούλευση και αναμένεται η τελική απόφαση.

Διευκρινίζεται ότι η αίτηση για το Πευκοθυμαρόμελο Κρήτης δεν στοίχισε ούτε ένα ευρώ για τους μελισσοκόμους, το Κράτος ή οποιονδήποτε χορηγό ιδιώτη. Τόσο οι αναλύσεις των δειγμάτων, όσο και η προετοιμασία του φακέλου και η επιστημονική του στήριξη έγινε εντελώς αφιλοκερδώς από το προσωπικό του εργαστηρίου Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας. Στην προσπάθεια βοήθησε σημαντικά και η κα Γώτσιου Παναγιώτα από το ΜΑΙΧ Κρήτης.

Συμπερασματικά, όχι μόνο χάσαμε την ευκαιρία να εγγράψουμε ως ΠΟΠ τις διακριτές κατηγορίες ελληνικού μελιού, αλλά και την μοναδική κατηγορίαπου αναδείξαμε ως χώρα, τη χαρακτηρίσαμε με λανθασμένες προδιαγραφές με αποτέλεσμα να μην συγκαταλέγεται στα μέλια, αλλά στα άλλα προϊόντα!!!

Ανδρέας Θρασυβούλου

Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

 ΈΧΕΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΕΙ ΣΤΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση